Eten op straat: de halal carts van Midtown

De meest gegeten warme maaltijd van Midtown komt van een kar zonder naambord. Over de opbouw van de schotel, de twee sausen en de vergunning die tienduizenden dollars kost.
Halal food cart op een hoek in Midtown, in de avond

Om zes uur ’s avonds staat op de hoek van 53rd Street en Sixth Avenue een rij van dertig mensen voor een kar zonder naambord. Er hangt een oranje gloed van de bakplaat, er ligt kip in stukken te sissen en de geur van komijn en knoflook trekt een half blok verderop. De halal cart is in dertig jaar tijd uitgegroeid van een voorziening voor taxichauffeurs tot de meest gegeten warme maaltijd van Midtown, en dat gebeurde vrijwel geheel buiten de restaurantgidsen om.

Hoe het begon, en waarom uitgerekend hier

De eerste karren verschenen eind jaren tachtig, opgezet door immigranten uit Egypte, Bangladesh en Afghanistan. De klant was de chauffeur: iemand met twintig minuten pauze, weinig geld en de eis dat het vlees halal was. Wat daaruit groeide is een schotel die nergens op een menukaart in het land van herkomst staat. Rijst met kurkuma, kip of lamsvlees van de plaat, een handvol sla en tomaat, en daaroverheen twee sausen die het gerecht zijn handtekening geven. Het is een gerecht van New York, ontstaan op een stoep in New York.

De schotel, van onder naar boven

  1. De rijst. Langkorrelig, geel van de kurkuma, gebakken met een klein deel vermicelli die hem een nootachtige toon geeft. De rijst wordt warm gehouden en niet vers gekookt, wat de wachttijd tot onder de twee minuten drukt.
  2. Het vlees. Kip is de standaard, in blokjes gemarineerd met citroen, knoflook en oregano. Lamsvlees kost een tot twee dollar meer en wordt meestal als gyros van een verticale spies gesneden.
  3. De sla en de tomaat. Ogenschijnlijk een decoratie, in de praktijk het enige koude en knappende onderdeel; zonder die laag wordt de schotel al na vijf happen zwaar.
  4. De witte saus. Elke kar houdt het recept voor zich. De basis is yoghurt of mayonaise met azijn, suiker en zwarte peper, en de dosering is royaal.
  5. De hete saus. Rood, dun en zeer scherp. Een halve streep is voor de meeste eters genoeg, en wie meer vraagt krijgt vaak eerst een waarschuwing van de man achter de plaat.
  6. Het pitabrood. Er hoort een opgewarmd plat brood bij, dat onder in de bak wordt gelegd om het vocht op te vangen.

De strijd om een vergunning

Achter de rustige rij schuilt een taai bestuurlijk probleem. Het aantal vergunningen voor mobiele verkoop ligt in New York sinds 1983 op ongeveer drieduizend, terwijl er veel meer karren rijden. Daardoor ontstond een zwarte markt waarop een vergunning van tweehonderd dollar voor tienduizenden dollars per twee jaar wordt doorverhuurd. De verkoper op de hoek is dus vaak niet de vergunninghouder maar een huurder, die eerst een paar honderd schotels moet verkopen voordat er iets overblijft. Een raadsbesluit uit 2021 breidt het aantal vergunningen langzaam uit, met vierhonderd extra per jaar, maar de wachtlijst telt duizenden namen.

Praktisch op straat

Een schotel kost tussen de negen en de veertien dollar en wordt vrijwel overal contant afgerekend, al accepteert een groeiend deel inmiddels een pinpas. De drukste karren draaien tussen elf uur en vier uur en opnieuw vanaf zes uur ’s avonds. Een gele vergunningsplaat aan de zijkant hoort zichtbaar te zijn; een kar zonder plaat verdwijnt bij de eerste controle en komt zelden terug.

Waarom de kar blijft

Restaurants in dezelfde straat rekenen het drievoudige voor minder eten, en de kar heeft geen wachtrij voor een tafel, geen fooienstelsel en geen reservering nodig. Dat maakt het gerecht tot een gelijkmaker: op dezelfde stoep staan een bouwvakker, een advocaat en een toerist in dezelfde rij, en alle drie krijgen exact dezelfde bak. In een stad waar de rekening meestal precies aangeeft waar iemand thuishoort, is dat een zeldzaam moment van gelijkheid.

Deel dit artikel

Geef een reactie

Reageren kan met een account. Inloggen om te reageren